Publicaties

Jg. 2027/1, N° 82 (februari 2027)
Themanummer: Spanningen bestuurlijk en gerechtelijk werk
Gasteditoren: Jelle Janssens, Antoinette Verhage, Pieter Tops, Benny van de Vorm

• In verschillende Europese landen wordt georganiseerde criminaliteit niet alleen strafrechtelijk, maar ook bestuurlijk aangepakt. Bestuurlijke overheden, zoals steden en gemeenten, gebruiken hun bevoegdheden om criminele activiteiten te bestrijden, bijvoorbeeld door vergunningen in te trekken, panden te sluiten en misbruik van bedrijven tegen te gaan. Deze bestuurlijke aanpak is bedoeld als aanvulling op het strafrecht en vraagt nauwe samenwerking en afstemming. De politie speelt hierbij een sleutelrol als schakel tussen bestuurlijke en gerechtelijke partners. De bestuurlijke aanpak is inmiddels in meerdere landen uitgegroeid tot een vast onderdeel van de bredere strategie tegen georganiseerde criminaliteit. Tegelijk roept dit nog vragen op over verantwoordelijkheden, sturing en informatie-uitwisseling.

Jg. 2027/2, N° 83 (mei 2027)
Themanummer: Milieu-onveiligheid en politie
Gasteditoren: Philippe De Baets, Lieselot Bisschop, Janine Janssen, Daan van Uhm

• De uitdagingen op het vlak van leefmilieu hebben belangrijke veiligheidsdimensies. Negatieve ontwikkelingen zoals het verlies van biodiversiteit of de gevolgen van de klimaatverandering grijpen sneller om zich heen dan aanvankelijk werd verwacht. Natuurrampen, schaarste aan grondstoffen en overbevolking vormen een explosieve cocktail die op zijn beurt leidt tot onrust en maatschappelijke conflicten. Handhavingsinstrumenten worden hierbij ingezet om de impact van deze fenomenen enigszins te beheersen. De traditioneel gebaande paden worden hierbij vaak verlaten: niet-statelijke actoren zoals ngo’s spelen vanwege hun expertise en terreinervaring hierin een voorname rol.

Jg. 2027/3, N° 84 (september 2027)
Themanummer: Geweldsmonopolie
Gasteditoren: Auke van Dijk, Paul Ponsaers, Lodewijk Gunther Moor

• Het geweldsmonopolie wordt vaak zo uitgelegd dat alleen de overheid het recht heeft om geweld te gebruiken. Dit gebeurt via instanties zoals defensie en de politie, met als doel de rechtsstaat en de sociaal-economische orde te handhaven. Deze opvatting sluit aan bij het denken van filosoof Thomas Hobbes. Daartegenover staat het perspectief van John Locke. Volgens dit perspectief bestonden er al vóór het ontstaan van de staat andere vormen van veiligheid en verdediging, vaak georganiseerd door private partijen, die altijd een rol hebben gespeeld in de ontwikkeling en het functioneren van de moderne staat. Dit Cahier kijkt daarom niet alleen naar statelijke actoren, maar ook naar andere, niet-statelijke partijen. Daarbij wordt onderzocht in hoeverre zij beschikken over middelen om dwang of geweld uit te oefenen.

Jg. 2027/4, N° 85 (december 2027)
Themanummer: Digitalisering en criminaliteit
Gasteditoren: Mariëlle den Hengst, Rutger Leukfeldt, Steven De Smet, Thierry Van Dyck

• Digitalisering verwijst naar het gebruik van digitale technologieën in de samenleving. Deze technologieën worden niet alleen voor legitieme doeleinden ingezet, maar ook steeds vaker gebruikt om criminaliteit te faciliteren. Voorbeelden hiervan zijn helpdeskfraude en het gebruik van cryptocommunicatiediensten door criminelen. Daarnaast maken digitale technologieën het eenvoudiger om nepcontent te creëren en grootschalig te verspreiden. Dit roept belangrijke vragen op over verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Welke rol heeft de politie bij het handhaven van de openbare orde en het opsporen van strafbare feiten in digitale en virtuele omgevingen, zoals de metaverse? En welke verantwoordelijkheid dragen private partijen, met name grote technologiebedrijven, bij het beschermen van hun gebruikers en het tegengaan van ongewenst gedrag en schadelijke content? De voortdurende digitalisering stelt daarmee nieuwe en groeiende eisen aan zowel de politie als private partijen, op het gebied van samenwerking, regelgeving, expertise en technologische capaciteiten.

Jg. 2026/1, N° 78 (februari 2026)
Themanummer: Mondiale dreigingen en de politie
Gasteditoren: Timo Kansil, Peter De Buysscher, Joery Matthys

• Gebeurtenissen ver weg hebben directe gevolgen in België en Nederland. In het veiligheidsdomein gaat dat om zeer uiteenlopende zaken zoals internationale situaties van oorlog en vrede, klassieke smokkel en handel van illegale goederen en via het internet gepleegde vermogenscriminaliteit. De diversiteit van deze dreigingen maakt dat de politie op allerlei verschillende wijzen reageert. Daarbij valt het gebiedsgebonden werk samen met nationale veiligheidstaken en internationale samenwerking. In dit Cahier zullen deze mondiale dreigingen worden behandeld. Steeds is daarbij de vraag hoe een mondiale dreiging moet worden begrepen, welke gevolgen deze voor de veiligheid in België en Nederland heeft en welke combinatie van activiteiten door de politie wordt ingezet om met deze dreigingen om te gaan.  

Jg. 2026/2, N° 79 (mei 2026)
Themanummer: Publieke en private opsporing
Gasteditoren: Antoinette Verhage, Marc Cools, Nicolien Kop, Christianne de Poot, Pieter Leloup

• Publieke en private opsporing verhouden zich op verschillende manieren tot elkaar: als twee kanten van één medaille, als elkaar opvolgende fasen in de strafrechtsketen of als twee sterk gescheiden werelden. Wat duidelijk is, is dat beide vormen van opsporing vandaag veranderingen ondergaan: maatschappelijke ontwikkelingen dwingen tot het inzetten van nieuwe methoden, nieuwe wetgeving biedt andere kaders om in te werken – ook wat toezicht op de sectoren betreft – en professionalisering zorgt voor nieuwe inzichten en aanpak. In dit Cahier willen we actuele ontwikkelingen en uitdaging op het vlak van zowel publieke als private opsporing in kaart brengen, maar ook nagaan welke kruispunten er zijn tussen publieke en private opsporing.

Jg. 2026/3, N° 80 (september 2026)
Themanummer: Neutraliteit van de politie
Gasteditoren: Lodewijk Gunther Moor, Timo Kansil, Eddy Deraedt, Patrick Loobuyck, Jasper Van der Kemp

• De politie is er voor iedereen. Dat vergt neutraliteit. Staat die neutraliteit onder druk bij het optreden van de politie bij grootschalige demonstraties? In Nederland gaan er stemmen rond dat het optreden van de politie bij de acties van boeren op snelwegen niet in verhouding staat ten opzichte van het optreden van de politie bij milieuprotesten op de snelweg van de actiegroep “Extinction Rebellion”. Brengen levensbeschouwelijke uitingen (bijvoorbeeld het dragen van hoofddoekjes en keppeltjes) de neutraliteit van de politie in gevaar? Deze en soortgelijke vragen komen in dit Cahier aan bod.  

Jg. 2026/4, N° 81 (december 2026)
Themanummer: Gemeenschappelijke frontlijn
Gasteditoren: Auke van Dijk, Janine Janssen, Evelien De Pauw, Cis Dewaele

• Het concrete politiewerk is zeer gevarieerd en brengt de politie in contact met tal van andere professionals in een poging urgente maatschappelijke problemen aan te pakken. Ook burgers hebben met tal van partijen te maken bij het oplossen van problemen. Naast politie zijn vele andere professionals actief op het sociaal domein en op het gebied van (openbare) gezondheid. Wat is er op lokaal niveau aan het veranderen en hoe ziet de gemeenschappelijke frontlijn eruit? En hoe dat te duiden?

Jg. 2025/1, N° 74 (februari 2025)
Themanummer: Politie en drugs
Gasteditoren: Sofie De Kimpe, Steven Debbaut, Toine Spapens, Dirk Korf

• Politie en drugs zijn sinds de criminalisering van bepaalde genotsmiddelen onlosmakelijk met elkaar verbonden. Wat is het huidige criminaliteitsbeeld aangaande drugs bij de politie in België en Nederland? De politionele recherche lijkt ontzettend veel energie capaciteit te besteden aan de strijd tegen drughandel en -traffic. De vraag rijst wat dit nu allemaal oplevert? Hoe is het gesteld met het drugsbeleid in België en in Nederland? Kennen we andere vormen van politioneel drugbeleid in de wereld en wat leveren die op? Welk effect heeft het Belgische en Nederlandse drugbeleid teweeggebracht? Wat is de uitkomst van dit beleid ten aanzien van druggebruik? Het gebruik van drugs en de handel in drugs kan men moeilijk beschouwen als eenzelfde probleem en vergen een divergente aanpak. Hoe benadert me beide problemen in België en in Nederland? Zijn er verschillen en met welk verschillend resultaat? En tot slot, welke perverse neveneffecten zoals ondermijning, maar ook corruptie in de landbouw, etc. zien we verschijnen naar aanleiding van het drugbeleid? Noot: uiteraard wordt de term ‘drugs’ hier zeer breed gebruikt en verdient dit verdere afbakening.

Jg. 2025/2, N° 75 (mei 2025)
Themanummer: Politie en inlichtingendiensten
Gasteditoren: Philippe De Baets, Marc Cools, Peter Klerks, Joery Matthys

• Politie-, inlichtingen- en veiligheidsdiensten hebben een complexe relatie met elkaar. Ze maken deel uit van een integraal veiligheidsapparaat, waarin het verzamelen en delen van informatie cruciaal is in de strijd tegen onder meer terrorisme. Toch verlopen de samenwerking en informatiedoorstroming moeizaam. Proactief handelen vereist dat bepaalde barrières tussen diensten worden afgebroken. Door het geheime karakter van staatsveiligheid en inlichtingendiensten is het moeilijk om hun samenwerking met politiediensten kritisch te onderzoeken en publiek te bespreken. Dit staat namelijk op gespannen voet met de bescherming van fundamentele rechten en vrijheden. Centraal hierin staat de afruil tussen burgerrechten en veiligheid.

Jg. 2025/3, N° 76 (september 2025)
Themanummer: De financiële kant van criminaliteit
Gasteditoren: Thom Snaphaan, Antoinette Verhage, Manon Hoekstra, Wim Huisman

• Veel vormen van (georganiseerde) criminaliteit zijn winstgedreven. De maatschappelijke effecten die hiermee samenhangen zijn ernstig en onmiskenbaar, denk aan het invloeien van crimineel geld in het legale systeem en excessief geweld. Dergelijke maatschappelijke schade is ook een resultaat van de winstgedreven fraudevormen waarbij legitieme bedrijven misbruik maken van het financiële stelsel. Mensen en organisaties die frauderen en oneerlijk ondernemen kosten de samenleving niet alleen veel geld, maar kunnen ook een gevaar vormen voor de betrouwbaarheid van de producten of diensten die worden geleverd. Gelijk aan de variëteit aan deze delicten, hun verschijningsvormen en de betrokken plegers, zijn ook de actoren die zich richten op de financiële kant van de aanpak van deze vormen van criminaliteit divers. Zowel operationeel-tactisch als beleidsmatig en strategisch zijn er diverse actoren actief binnen dit domein. Naast de verschillende toezichthoudende organisaties, spelen verder ook private partijen, de zogenoemde poortwachters, in zowel België als Nederland een belangrijke rol. Ze leveren een relevante bijdrage aan de preventie en het kunnen bestrijden van deze vormen van criminaliteit. In dit Cahier zal een overzicht gegeven worden van de actuele stand van zaken op dit thema, en zal op basis daarvan de balans worden opgemaakt: hoe evolueren praktijk, beleid en onderzoek, en waar ligt ruimte voor verbetering?

Jg. 2025/4, N° 77 (december 2025)
Themanummer: Digitalisering van het politiewerk
Gasteditoren: Wouter Landman, Sofie De Kimpe, Evelien De Pauw, Wim Broer, Wim Hardyns

• De digitalisering in de samenleving is een ontwikkeling met veel invloed op het politiewerk. Het verandert het werkaanbod en de manier van werken. Politiefunctionarissen hebben steeds meer digitale technologie tot hun beschikking waarmee het politiewerk kan worden uitgevoerd. Menselijke processen van betekenisgeving worden hierdoor versterkt en soms ook overgenomen. Hoe interpreteren en gebruiken politiefunctionarissen digitale technologie? Hoe verandert dit hun relatie met burgers? Hoe combineren zij menselijke expertise en de uitkomsten van algoritmes? Hoe kan verantwoord worden omgegaan met algoritmes? Wat vraagt het van het leiderschap binnen de politie om de digitale transformatie van het politiewerk vorm te geven? Deze en andere vragen worden in dit themanummer van een antwoord voorzien.

Jg. 2024/1, N° 70 (februari 2024)
Themanummer: Misbruik van beelden
Gasteditoren: Michel Walrave, Catherine Van de Heyning, Janine Janssen, Emile Kolthoff

• Digitale media zijn in een recordtijd de virtuele omgevingen bij uitstek geworden voor communicatie en informatie. Deze technologische ontwikkelingen kunnen echter ook leiden tot misbruik van beelden. Zo heeft de niet-consensuele verspreiding van intieme beelden belangrijke negatieve gevolgen. Eveneens kunnen deepfakes en memes haatdragende boodschappen verspreiden. Hoe moet politie met deze nieuwe realiteit omgaan? En hoe kan ze, op haar beurt, gebruik maken van beelden (vb. videoverhoor, filmen van politieoptreden, bodycam)? Dit Cahier analyseert verschillende vormen van beeldmisbruik op sociale media enerzijds, met aandacht voor de motieven en gevolgen, het juridische kader en de uitdagingen voor politiewerk. Bijzondere aandacht wordt  besteed aan de politiële opsporing (toelaatbaarheid van bewijsmateriaal) en de problemen en uitdagingen die hiermee gepaard gaan. Ook wordt onderzocht hoe beelden over politie de verbeelding aanspreken (true crime, politieseries).

Jg. 2024/2, N° 71 (mei 2024)
Themanummer: Diversiteit
Gasteditoren: Sofie De Kimpe, Janine Janssen, Sabine Hinrichs, Lodewijk Gunther Moor

• De politie opereert in een bonte wereld. Regelmatig wordt de vraag gesteld in hoeverre de politieorganisatie daadwerkelijk die diversiteit representeert. Hoe wit of gekleurd is de politie eigenlijk? Aan de buitenkant, maar evenzeer aan de binnenkant?  Bij diversiteitsbeleid gaat het niet alleen om aandacht voor de etnische en culturele achtergrond, maar ook om leeftijd, seksuele oriëntatie en gender van medewerkers. In dit themanummer is de focus gericht op de etnische en culturele achtergrond. Wat betekent ‘Black lives matter’ voor de politie in België en in Nederland? Ruim vijf jaar geleden besteedden we al eens aandacht aan etnisch profileren. Hoe is het daar tegenwoordig mee gesteld? En lukt het de politie inmiddels beter om collega’s met migratieachtergrond niet alleen binnen te halen, maar ook binnen te houden?

Jg. 2024/4, N° 72 (september 2024)
Themanummer: Noodzakelijk politiebeleid
Gasteditoren: Paul Ponsaers, Elke Devroe, Lodewijk Gunther Moor

• Zowel in België als in Nederland onderging de politie een ingrijpende hervorming. Vandaag gaat het slecht met de politie, en dat dient gezegd te worden. Mettertijd doen zich de gebreken gevoelen, die noodzakelijk dienen geremedieerd te worden. In dit Cahier wordt op heldere wijze aangegeven welke die gebreken dan wel zijn in beide landen, én hoe die zouden kunnen verholpen worden. Er wordt met dit Cahier gewerkt naar een grootschalig evenement om de stand van zaken aan te kaarten en het politiebeleid te hoeden voor verdere erosie. Zowel wetenschappers als praktijkmensen doen hun inbreng. Het is immers tijd om man en paard te noemen en niet langer rond de problemen heen te lopen.

Jg. 2024/4, N° 73 (december 2024)
Themanummer: Politie en wetenschap
Gasteditoren: Auke van Dijk, Antoinette Verhage, Marleen Easton, Jan Terpstra, Willy Bruggeman

• De politiepraktijk verhoudt zich niet vanzelfsprekend tot wetenschappelijk onderzoek. Het traditionele beeld is dat van de wetenschappers in de ivoren toren op grote afstand van de politieagenten op straat. Wetenschappers zijn dan vooral bezig met kennisvragen terwijl het de politieagenten gaat over het nut van onderzoek voor de praktijk. De afgelopen twee decennia is er veel veranderd in de relatie tussen politie en wetenschap. De academische waardering voor praktijkkennis is toegenomen en er wordt in toenemende mate onderzoek gedaan in en met de praktijk. Binnen de politie is het belang van een wetenschappelijke onderbouwing van beleid en uitvoering toegenomen. De politie is een kennisintensieve uitvoeringsorganisatie geworden maar de verhouding tussen politiepraktijk en wetenschappelijk onderzoek is nog niet uitgekristalliseerd. In dit Cahier wordt op basis van concrete voorbeelden getoond welke kansen en risico’s zich voordoen met het oog op de – verwachte of gewenste – toekomstige verhouding tussen beide domeinen.

Cahiers Politiestudies (februari 2023), Jg. 2023/1, N° 66 (Antwerpen / ‘s-Hertogenbosch: Gompel&Svacina)

Themanummer: Big data policing  

Gasteditoren: Thom Snaphaan, Wim Hardyns, Auke Van Dijk, Remco Spithoven, Rosamunde Van Brakel  

• Nieuwe technologieën ontwikkelen zich sneller dan ooit, en dat creëert tegelijk kansen en uitdagingen voor het politiewerk. Politiediensten worden vandaag geconfronteerd met enorme hoeveelheden data, soms gestructureerd, maar veelal ongestructureerde informatiestromen. Het gebruik van artificiële intelligentie en big data staat centraal in dit Cahier, maar het gaat niet uitsluitend over de praktische toepassingen hiervan. In bredere zin wordt gereflecteerd over de ontwikkelingen inzake big data policing en de manier waarop een verantwoorde inbedding in het politiewerk tot stand kan komen.

 

Cahiers Politiestudies (mei 2023), Jg. 2023/2, N° 67 (Antwerpen / ‘s-Hertogenbosch: Gompel&Svacina)

Themanummer: Politie en nieuwe spanningen

Gasteditoren: Timo Kansil, Paul Ponsaers, Renze Salet, Philippe De Baets

• Polarisatie en ongenoegen onder burgers leiden tot nieuwe spanningen in de samenleving en protesten tegen overheidsbeleid. Daarbij gaat het over beleid op terreinen als klimaat, dierenwelzijn, racisme  en – niet in de laatste plaats – de coronapandemie. De uitingen van deze protesten zijn zichtbaar in legitieme en geplande demonstraties. Maar ook in snel opkomende acties die mede door sociale media schijnbaar uit het niets worden gemobiliseerd. En die zich kunnen vermengen met verschillende extremistische acties. Deze nieuwe maatschappelijke spanningen stellen de nodige vragen aan het politieoptreden. Operationeel betreft het vragen over de intelligencepositie en het handelingsperspectief. Vragen met een meer strategisch karakter betreft de wijze waarop de politie zich heeft te verhouden tot polariserende tendensen en tot politiek en bestuur. Ook dient de vraag zich aan hoe de politie omgaat met interne manifestaties van deze nieuwe spanningen.

 

Cahiers Politiestudies (september 2023), Jg. 2023/3, N° 68 (Antwerpen / ‘s-Hertogenbosch: Gompel&Svacina)

Themanummer: Politie en Strategie 

Gasteditoren: Antoinette Verhage, Timo Kansil, Lodewijk Gunther Moor, Kim Loyens

• Een maatschappij in snelle ontwikkeling vraagt een politie die zich kan aanpassen, een flexibele politie. Dat houdt in dat de politieorganisatie in staat moet zijn om van strategie te veranderen op verschillende vlakken. In dit Cahier willen we zowel de uitdagingen die steeds weer flexibiliteit vragen (technologie, nieuwe fenomenen, maatschappelijke evoluties) als de aanpassingen (bijvoorbeeld in het kader van human resources management, strategie en aanpak) die dit met zich meebrengt aan bod laten komen. We willen daarbij speciaal aandacht hebben voor de soms moeilijke spagaat tussen de nood aan ad-hoc oplossingen enerzijds en het belang van het ontwikkelen van lange termijn visies anderzijds.

 

Cahiers Politiestudies (december 2023), Jg. 2023/4, N° 69 (Antwerpen / ‘s-Hertogenbosch: Gompel&Svacina)

Themanummer:  Kunstcriminaliteit

Gasteditoren: Marc Cools, Amber Gardeyn, Mathias Desmet, Janine Janssen, Richard Bronswijk

• De politionele aanpak van kunstcriminaliteit is in België en Nederland een onderbelicht thema. Nochtans genereert dit fenomeen criminele opbrengsten en is de culturele schade aanzienlijk. Kunstcriminaliteit – of criminaliteit tegen cultureel erfgoed uit zich in verschillende transnationale vormen: diefstal, plundering en illegale handel in cultuurgoederen, vernieling van cultureel erfgoed tijdens militaire conflicten of maatschappelijke onrust, iconoclasme, vervalsing en fraude en witwassen van crimineel geld … De kunstmarkt is per definitie geglobaliseerd en wordt gedragen door actoren die werken met internationale tussenpersonen. Ze is matig gereguleerd, moeilijk te controleren en discretie en geheimhouding heersen. De collusie tussen de criminele onder- en bovenwereld noodzaakt een internationale politionele en beleidsmatige visie.

Cahiers Politiestudies (februari 2022), Jg. 2022/1, N° 62 (Antwerpen / ‘s-Hertogenbosch: Gompel&Svacina)
Themanummer : Politie en rechtsstaat in een gedigitaliseerde samenleving

Gasteditoren: Auke Van Dijk, Philippe De Baets, Lodewijk Gunther Moor, Elke
Devroe, Stavros Zouridis

De klassieke rechtsstaat is innig verbonden met de soevereine natiestaat. De essentie van de staat werd door Weber (1917) gedefinieerd door het monopolie op het legitiem gebruik van geweld ‘binnen een bepaald gebied’. Daar staat door technologische ontwikkelingen de nodige druk op: informatie- en communicatietechnologie is in hoge mate grenzeloos en relativeert het belang van territorialiteit. Dit werd reeds twee decennia geleden aan de orde gesteld in een rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (1998) Staat zonder land. In dat rapport werd aandacht gevraagd voor de gevolgen van informatie- en communicatietechnologie voor het handelingsvermogen van de staat, in het bijzonder waar het gaat om de handhaving van de rechtsorde. Wie nu kijkt naar de strategische agenda’s op het terrein van Justitie en Veiligheid ziet dat dezelfde vragen onverminderd urgent zijn. Er wordt de nodige aandacht besteed aan de problemen rondom criminaliteit – waaronder cybercriminaliteit – maar veel minder aandacht aan de ondermijning van rechtstatelijke waarborgen. Het ontbreekt vaak aan toetsing door het OM, zaken komen nooit voor de (Europese) rechter, opsporingsbevoegdheden worden ingezet voor andere doelen, er is sprake van een vervaging tussen de politie- en de inlichtingenfunctie, etc. Wat betekent dit alles voor de – feitelijke en gewenste/gevreesde – ontwikkeling van de politiefunctie? Wanneer de politiefunctie in ruime zin wordt beschouwd biedt deze digitalisering ook belangrijke handhavingsopportuniteiten en efficiëntiewinsten voor de bijzondere inspectiediensten (Carlens, 2003). Eén en ander kan op gespannen voet komen te staan met de regelgeving ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer die niet alleen door een Gegevensbeschermingsautoriteit wordt bewaakt maar ook door Toezichtscomités zoals het Comité dat werd opgericht in de schoot van de Kruispuntbank voor Sociale Zekerheid.

Cahiers Politiestudies (mei 2022), Jg. 2022/2, N° 63 (Antwerpen / ‘s-Hertogenbosch: Gompel&Svacina)
Themanummer : Zedenzaken
Gasteditoren: Sofie De Kimpe, Janine Janssen, Pia Struyf, Jan Winter

Dit cahier bestaat uit twee delen.
In het eerste deel gaan we na hoe de politie in België en Nederland omgaat met aan seks gerelateerde problemen. We vragen ons af hoeveel deze misdrijven voorkomen in politiestatistieken en onder welke vorm? Is daar doorheen de jaren verandering in te merken? Hierbij willen we het niet enkel hebben over zedenmisdrijven in enge zin (verkrachting en aanranding), ook misdrijven gelinkt aan prostitutie zoals pooierij, mensenhandel en seksuele uitbuiting komen aan bod. We hebben het zowel over seksmisdrijven tegen mannen, als vrouwen als LGBT. We vragen ons ook af hoe oud de relatie is tussen de politie en seksuele misdrijven? Is dat enkel iets van de moderne tijden of zijn dergelijk misdrijven al heel lang terug te vinden in de notieboekjes van de politie? Bestaan zedenbrigades al heel lang of is dit een fenomeen van de 20ste of 21ste eeuw? Uiteraard schenken we ook aandacht aan kinderprostitutie, kinderpornografie en pedofilie, maar evenzeer tienerpooierschap (loverboy fenomeen) en seksuele uitbuiting en oplichting via sociale media. Het cahier wenst bijzondere aandacht te schenken aan bijdragen (onderzoeken of expertise) die ons iets meer vertellen over de recherche praktijken en het politiestraatwerk, de contacten tussen politie, slachtoffers en daders. De samenwerkingsverbanden tussen politie en haar voornaamste partners. De politionele recherche staat voorop, uiteraard zijn bijdragen aangaande preventie een mooie aanwinst.
In het tweede deel van dit cahier stellen we ons de vraag hoe het gesteld is met de seksuele diversiteit bij de politie. Hoe divers is de samenstelling van de politie in België en Nederland. Beschikken we over een morfologie dienaangaande. Aandacht gaat vooral naar diversiteit in gender (man, vrouw en LGBT) maar vragen evenzeer aandacht voor naar de combinatie etniciteit-gender. Het cahier wil ook inzicht geven in het diversiteitsbeleid aanwezig in beide landen. Wat doet de politie in België en Nederland om van hun organisatie een diverse organisatie te maken? Welke maatregelen voert de politieorganisaties aangaande rekrutering, selectie, loonbaanbeleid en opleiding?

Cahiers Politiestudies (september 2022), Jg. 2022/3, N° 64 (Antwerpen / ‘s-Hertogenbosch: Gompel&Svacina)
Themanummer : Politiecultuur
Gasteditoren: Janine Janssen, Bart De Francq, Dorian Schaap, Paul Ponsaers

• In het onderzoek naar de politie speelt het begrip ‘politiecultuur’ een belangrijke rol. In veel onderzoek komt een somber en negatief beeld van die politiecultuur naar voren: denk bijvoorbeeld aan het vaak beschreven wantrouwen van politiemensen jegens de samenleving en de mogelijkheden om criminaliteit te bestrijden. Tevens wordt conservatisme, angst voor veranderingen en een weifelende houding jegens alles en allen die anders zijn. Dit beeld kleurt het imago van de politie bij burgers, mede dankzij de uitwerking in tal van populaire politieseries en detectives. Uiteraard valt tegen dit sombere beeld ook het een ander in te brengen. Want past dit veelal op Angelsaksisch onderzoek gebaseerd beeld ook bij de politie in Nederland en België? En is die politiecultuur dan ook niet – net als alle andere culturen – veranderlijk? Een ander belangrijk punt van kritiek is dat in dit stereotype beeld van de politiecultuur sterk wordt uitgegaan van het politiewerk dat in uniform wordt verricht en dat bij de recherche plaats vindt. Maar bij de politie worden natuurlijk ook andere vormen van werk verricht. Wat heerst er dan voor cultuur bij bijvoorbeeld afdelingen die zich bezighouden met sporenonderzoek of het analyseren van informatie en intelligence? In deze typen politiewerk hebben we de laatste jaren ook meer hoger opgeleiden bij de politie zien binnenkomen. Heeft dat dan nog invloed op die politiecultuur of dragen zij juist bij aan veranderingen van die cultuur? Of zijn er wellicht subculturen ontstaan? In dit themanummer staan we stil bij de vraagtekens bij het klassieke beeld van de politiecultuur.

Cahiers Politiestudies (december 2022), Jg. 2022/4, N° 65 (Antwerpen / ‘s-Hertogenbosch: Gompel&Svacina)
Themanummer : Discretionaire ruimte in de handhaving
Gasteditoren: Antoinette Verhage, Renze Salet, Frank Schuermans, Jan Nap

• In theorie wordt politiewerk aangestuurd door wet-en regelgeving en zou de interactie met de burger ook vaak vanuit dat kader verlopen. In de praktijk blijkt het dagelijks politiewerk slechts gedeeltelijk door regels te worden geleid. Politiemensen hebben discretionaire ruimte waarmee wordt verwezen naar de handelingsmarge of beslissingsvrijheid die practitioners in hun dagelijkse werk hebben om zinvol te handelen (met het oog op een meer duurzaam resultaat naar de toekomst toe).
Discretionaire ruimte wordt niet altijd als positief ervaren: te weinig sturing op die ruimte zou zorgen voor teveel beslissingsmarge en leiden tot ongelijke behandeling van burgers. Veel literatuur richt zich dan ook op het verkleinen van die marge. In een recente publicatie rond abstracte politie (Terpstra ea, 2018) wordt echter gesteld dat de discretionaire ruimte, in het kader van new public management en een abstractisering van politiewerk, steeds meer verkleind wordt en zelfs helemaal zou verdwijnen. Dat dit niet vanzelfsprekend een positieve evolutie is, mag duidelijk zijn; discretionaire ruimte heeft immers naast heel wat nadelen (gevaar voor willekeur, rechtsongelijkheid, rechtsonzekerheid, enz …) ook voordelen (zoals het mogelijk maken van maatwerk, responsabilisering van de ambtenaar, oplossingsgericht werken).
In dit themanummer willen we deze tegenstrijdige tendensen onderzoeken en nagaan in welke mate we in Nederland en België dezelfde, dan wel tegenstrijdige evoluties herkennen. Is het afnemen van de discretionaire ruimte enkel in Nederland te constateren? Hoe worden beslissingsprocessen vandaag ingevuld? Hoe ervaren praktijkmensen (zoals politiemensen, maar ook inspecteurs, gemeenschapswachten, …) deze discretionaire ruimte? Op welke manier zou discretionaire ruimte vormgegeven kunnen worden? Dit zal gebeuren aan de hand van verschillende onderzoekslijnen geassocieerd met de discretionaire ruimte, zoals hierboven vermeld.

Cahiers Politiestudies (februari 2021), Jg. 2021/1, N° 58 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Verhoren van mentaal kwetsbare personen
Gasteditoren: Marc Bockstaele, Auke Van Dijk, Frédéric Declercq, Robin Kranendonk, Koen Geijsen

Het verhoor van kwetsbare volwassenen, als gevolg van een tijdelijke of permanente psychische of psychiatrische stoornis, valt sedert de ‘Salduzwetten’ onder hetzelfde regime als het verhoor van minderjarigen. De ondervrager moet de kwetsbaarheid met gezond verstand zelf inschatten, eventueel na overleg met de behandelend magistraat en ‘advies’ van de aanwezige advocaat. Doorgaans zullen personen met een zware psychische stoornis, waarvan schizofrenie en paranoïa de meest bekende zijn, (wel) tijdig herkend worden. Dit geldt tevens voor een ‘zichtbare’ verstandelijke beperking, zoals het syndroom van Down. Het probleem zit echter in de detectie van subtielere (verborgen) vormen van zware psychische stoornissen tijdens de interventie. Onder meer schizofrenen, paranoïci en personen met een (licht) verstandelijke beperking trachten hun pathologie soms te verbergen, zij het vanwege gebrekkig ziekte-inzicht, zij het uit schaamte of uit vrees gek of dom te worden bevonden. Omgekeerd zijn er ook verdachten die een psychische stoornis veinzen (bv. geheugenverlies, hallucinaties of wanen).
Welke tools staan de justitiële actoren, die ter zake leken zijn, ter beschikking om een inschatting te maken? En wat zijn belangrijke aspecten in het horen van kwetsbare personen die aandacht behoeven?
Dit Cahier bespreekt niet alleen een aantal varianten van psychische stoornissen en beperkingen, maar gaat in op de politionele aanpak van kwetsbare volwassenen, meer bepaald op de verhoortechniek.

Cahiers Politiestudies (mei 2021), Jg. 2021/2, N° 59 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Europese Politiesamenwerking
Gasteditoren: Timo Kansil, Antoinette Verhage, Peter De Buysscher, Gert Vermeulen

Een groot aantal problemen dat de politie aanpakt speelt tegelijkertijd op lokaal, nationaal en internationaal niveau. Dat geldt bijvoorbeeld voor georganiseerde criminele groepen, die het bestaan van verschillende grenzen en jurisdicties handig gebruiken. Maar ook voor openbare ordehandhaving, waar crises op het wereldtoneel tot spanningen in wijken leiden.
Omdat problemen gemakkelijk over grenzen heen stromen, bestaat er in de Europese ruimte inmiddels een groot aantal maatregelen ter versterking van de grensoverschrijdende aanpak. Conform de aard van de Europese Unie zoeken deze maatregelen een balans tussen de activiteiten van lidstaten en het Europese niveau. Daarnaast hebben deze maatregelen zich te verhouden tot het lokale niveau. Dat is immers de schaal waar de politie in grote mate haar verankering kent.
Europese politiesamenwerking is al met al het zoeken naar de goede samenhang tussen de verschillende schaalniveaus, die tegelijkertijd vanuit een eigen perspectief werken .Vraag in dit Cahier is hoe die Europese samenwerking – bezien als een leerstuk van multi-level governance – vandaag gestalte krijgt. Dit wordt uitgewerkt aan de hand van vragen als: Helpt Europese regelgeving bij een betere samenwerking tussen politiekorpsen, bijvoorbeeld in Euregio’s en ter deling van informatie? Welke uitdagingen zijn er vandaag met betrekking tot samenwerking? Hoe succesvol is de samenwerking tussen de Europese instituties Europol en Frontex en nationale en lokale politiekorpsen? In welke mate vindt Europese politiesamenwerking buiten de Europese Unie plaats, zoals in derde landen en in vredesmissies? Ontstaat er door Europese samenwerking een gedeelde opvatting over operationele concepten en over de aard van het politievak?

Cahiers Politiestudies (september 2021), Jg. 2021/3, N° 60 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Sektarische Bewegingen
Gasteditoren: Philippe De Baets, Janine Janssen, Anton Van Wijk, Johan Braeckman

Dit themanummer van de Cahiers Politiestudies handelt over sekten. De term heeft een negatieve connotatie, die mee werd ingegeven door enkele ruchtmakende zaken die de afgelopen decennia de internationale media haalden zoals de belegering door het FBI van de ranch van de Branch Davidians in 1993 of de gifgasaanval van de Japanse Sekte van de Hoogste Waarheid op de metro van Tokio in 1995. De georganiseerde collectieve moord op en zelfmoord van leden van de Orde van de Zonnetempel in Grenoble datzelfde jaar deed ook in België alarmbellen rinkelen, omdat één van de stichters een landgenoot was.
Dit voorval leidde tot de oprichting van een parlementaire onderzoekscommissie die in haar eindrapport vaststelde dat de kennis van het sektarische fenomeen in politionele en juridische kringen ‘fragmentarisch en uitermate beperkt’ was. De informatie-uitwisseling en coördinatie van strafrechtelijke onderzoeken liep daarenboven vaak mank, wat nog versterkt werd door het gebrek aan mensen en middelen. [1] De wetshandhaving op dit domein is in een open en democratische samenleving waarin vrijheid van meningsuiting en van godsdienst grondwettelijk worden gewaarborgd niet zo evident. Bovendien tekent de beleidsaandacht voor sekten zich af als een pendelbeweging. Ruim twintig jaar geleden na de beëindiging van de werkzaamheden van de Sektecommissie kunnen we vaststellen dat er in België specifieke wetgeving tot stand is gekomen, wat in Nederlands nog overigens nog steeds niet het geval is. Daarenboven werd in de schoot van het Ministerie van Justitie een sektewaakhond opgericht, referentiemagistraten aangesteld en duidelijker ingezet op coördinatie en preventie. De politieke prioriteiten verschoven echter sinds 2015 naar terrorismebestrijding. De aandacht van politie-en inlichtingendiensten richt zich voortaan vooral hierop. Noch de Kadernota Integrale Veiligheid, noch het Nationaal Veiligheidsplan 2016-2019 weerhield de aanpak van sekten nog als een topic [2].
De hamvraag die in het kader van dit Cahier dient te worden beantwoord is of de strafrechtelijke handhaving de meeste doeltreffende wijze is waarop dit fenomeen dient te worden benaderd of er in plaats hiervan meer moet worden ingezet op een bestuurlijke bundeling van krachten en op preventie via onderwijs en hulpverlening. Andersoortige juridische interventies van burgerlijke, fiscale of sociaal-rechtelijke aard bezitten handhavend potentieel. Ook sekten evolueren immers snel en passen zich aan een gewijzigde maatschappelijke realiteit aan.

Cahiers Politiestudies (december 2021), Jg. 2021/4, N° 61 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Rurale politie
Gasteditoren: Renze Salet, Sofie De Kimpe, Bert Wiegant, Paul Ponsaers

Het beeld van de politie en van politiewerk wordt overwegend bepaald door de politie in de grootstedelijke context. In Nederland komt dit onder andere tot uiting in de beschikbare middelen voor de politie die vooral naar de stedelijke gebieden zijn gegaan. Dit heeft geleid tot onder meer de sluiting van lokale politiebureaus vooral in de plattelandsgemeenten, aanzienlijke vermindering van openingstijden, terugtrekken van de politie van het platteland en sterk toenemende aanrijtijden buiten de steden. Daarnaast is de organisatie van de Nationale Politie sterk geënt op stedelijke kernen (met vaak marginale aandacht voor het omliggende gebied), ook in bestuurlijke zin. Het gaat hierbij bovendien om werkwijzen en standaarden die vaak meer passen bij de grootstedelijke aanpak en problematiek dan bij die van de dorpen en het buitengebied.

In dit Cahier komt de vraag aan de orde in hoeverre politie op het platteland in empirische en normatieve zin ‘anders’ is dan de politie in de grootstedelijke context. In hoeverre verschillen de problemen die zich voordoen in de stad en op het platteland (nog steeds)? Welke culturele aspecten spelen een rol bij de sfeer en werkopvattingen bij de plattelandspolitie ten opzichte van politie in de stad? In hoeverre stellen lokale, soms geïsoleerde gemeenschappen op het platteland andere sociale en culturele eisen aan de politie. Zijn er andere verwachtingen van de politie op het platteland ten opzichte van de stedelijke politie? Welke ontwikkelingen hebben bijgedragen aan de gelijkstelling van plattelandspolitie en stedelijke politie en welke gevolgen heeft deze gelijkstelling? Omdat de politie in België een veel fijnmaziger organisatievorm heeft met zijn politiezones, is in dit Cahier een gerichte vergelijking tussen de Nederlandse en Belgische situatie relevant.

Cahiers Politiestudies (december 2020), Jg. 2020/4, N° 57 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Politie in Crisissituaties
Editoren : Lodewijk Gunther Moor, Evelien De Pauw, Dimitri De Fré, Jeroen Wolbers

De politie is één van de belangrijkste actoren in de hedendaagse crisis- en rampenbestrijding, maar krijgt in die hoedanigheid betrekkelijk weinig wetenschappelijke aandacht. Recente crisissituaties, zoals de Europese vluchtelingencrisis, vermissingen in Nederland of de terroristische aanslagen in Brussel, illustreren niet alleen dat de politie een belangrijke rol speelt, maar evengoed dat de rol en aard van politiewerk ten tijde van crises aan constante veranderingen onderhevig is. In dit Cahier wordt een antwoord gezocht op de vraag hoe goed politieorganisaties in Nederland en België voorbereid zijn op nieuwe crises en rampen? Onderwerpen die aan bod komen zijn: de relaties tussen politie, brandweer en andere hulpdiensten ten tijde van crisis; politiehervormingen en de gevolgen voor politie-inzet inzet bij crises en rampen; het nieuwe Belgische wettelijke kader dat de structuren aanreikt; de interactie tussen burgers en politie tijdens crisissituaties (of vermissingen) en adhoc besluitvormingprocessen onder toenemende druk.

 

Cahiers Politiestudies (september 2020), Jg. 2020/3, N° 56 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Politie en Cybercrime
Editoren : Christianne De Poot, Eva Lievens, Wouter Stol, Lies De Kimpe

Cybercrime is een relatief nieuw onderwerp, dat tal van vragen oproept. We geven enkele voorbeelden. Wie zijn nieuwe daders en welke uitdagingen stelt het fenomeen voor preventie en opsporing van deze vormen van misdaad? Welke rol spelen gemeenten in cybercrimebestrijding? Hoe zit het met de nieuwe Wet Computercriminaliteit III in Nederland? Wat zijn veranderende business modellen van cybercriminelen en wat zijn de gevolgen daarvan voor de politie? In welke mate praten we over vormen van georganiseerde criminaliteit? Wat zijn verschillen en overeenkomsten tussen jeugdige daders van online en offline criminaliteit en de gevolgen van nieuwe dadergroepen voor de aanpak van jeugdcriminaliteit? Is het mogelijk cybercriminelen te profilen, en wat levert dat dan op in termen van persoonlijkheid, levensloop, criminele motivaties en sociale netwerken? Wie zijn de slachtoffers van online en offline criminaliteit en doen ze al dan niet aangifte van de feiten? Tal van vragen die om een dringend antwoord nopen. In dit cahier gaan we op zoek naar resultaten van recent (internationaal) onderzoek.

Cahiers Politiestudies (mei 2020), Jg. 2020/2, N° 55 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Toezicht op de Politie
Editoren : Elke Devroe, Joery Matthijs, Tom Van den Broeck, Lodewijk Gunther Moor

In haar rapport constateert de Nederlandse Commissie Evaluatie Politiewet 2012 dat de politie kampt met verantwoordingsoverlast. De commissie veronderstelt dat dit alles veel geld en energie kost. Maar ook dat het gemakkelijk kan leiden tot een defensief gedrag en onverschilligheid, in plaats van een reflectieve en lerende houding. De commissie beveelt aan het aantal verantwoordings- en toezichtprocessen te beperken en daar ritme en structuur in aan te brengen. Een probleem bij dit voorstel is dat het voorgestelde toezicht in het verlengde ligt van het bestuur en beleid. Dit toezicht is niet onafhankelijk en hoeft niet op te komen voor het publieke belang. Wat bij de Nederlandse politie lijkt te ontbreken is onafhankelijk extern toezicht. In het Nederlandse regeerakkoord staat een passage over het oprichten van een aparte rechtbank voor politiemensen die zich voor de rechter dienen te verantwoorden voor het gebruik van aan hen toegekende geweldsmiddelen. Wat zijn de voor- en nadelen van een aparte rechtbank voor de politie? Hoe verhoudt zich dat tot tuchtrecht en disciplinaire maatregelen? Hoe is de situatie in België? In België bestaat immers wel onafhankelijk toezicht met het Vast Comité voor Toezicht op de Politiediensten (het Comité P.). In dit Cahier kan het bestaande externe toezicht op de politie in België en Nederland tegen het licht worden gehouden. Wat leert de vergelijking tussen België en Nederland? Wat werkt wel en wat niet en waarom? Wat zijn bevorderende en belemmerende factoren voor effectief toezicht? Hoe zou het externe toezicht vorm moeten worden gegeven?

Cahiers Politiestudies (februari 2020), Jg. 2020/1, N° 54 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Informatiegestuurde Politie
Editoren : Jelle Janssens, Wim Broer, Marc Crispel, Renze Salet

In het streven het politiewerk gerichter, effectiever en efficiënter te maken door een degelijke analyse van beschikbare informatie, wordt het ideaal van een informatiegestuurde politie, ook wel intelligence-led policing genoemd, al enkele decennia nagestreefd in vele politieorganisaties. Het omzetten van dit ideaal naar de praktijk ging en gaat echter niet zonder slag of stoot, maar de technologische omgeving waarin de politie functioneert is de voorbije jaren sterk veranderd. De mogelijkheden om grote hoeveelheden data (‘big data’) op te slaan en te analyseren en het politiewerk digitaal aan te sturen en te verrijken zijn enorm toegenomen. Deze ontwikkeling werpt de vraag op in hoeverre het lukt om de politie om te vormen als een hoogwaardige informatie- en kennisorganisatie en welke beperkingen en voorwaarden zich daarbij voordoen onder andere in cultuur en in beschikbare middelen en technologie. Hoe krijgen noties als predictive policing of the policng of risks in de praktijk vorm en welke impact heeft het informatiegestuurde karakter op de verschillende onderdelen van het politiewerk en de samenwerking met andere veiligheidspartners? Wat betekent de internationalisering van politiewerk voor deze ontwikkeling? Wat zijn de morele en normatieve aspecten en vragen die deze ontwikkelingen bij de politie oproepen?

Cahiers Politiestudies (december 2019), Jg. 2019/4, N° 53 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Politie en Legitimiteit
Editoren : Jannie Noppe, Antoinette Verhage, Kees Van der Vijver, Emile Kolthoff

Met het begrip legitimiteit van de politie wordt uitgedrukt de mate van vertrouwen die burgers hebben in de politie en het gezag dat zij aan deze organisatie toekennen. Het begrip kent feitelijke elementen (vertrouwen hebben in, accepteren van, als betrouwbaar beoordelen) en normatieve (vinden dat de politie functioneert zoals het hoort, gerechtvaardigd optreedt). Een politie die een grote mate van legitimiteit kent, wordt beter gehoorzaamd en hoeft minder gewelds- en machtsmiddelen in te zetten omdat ze kan volstaan met overtuigen. Legitimiteitstoekenning is daarmee van groot belang. Een samenleving die een politie heeft aan wie veel legitimiteit wordt toegekend is gewoonlijk een stuk vrediger dan een samenleving waar dat niet het geval is. Er is de politie dan ook veel aan gelegen te zorgen dat ze legitiem functioneert. Bekend is dat correct optreden (eerlijk en open zijn, de burger serieus nemen) en nabijheid van de politie (aanwezigheid, nabijheid zoals bij wijkgerichtheid) een positieve invloed hebben op legitimiteit. Bovenmatig geweldgebruik en ernstige fouten bij het optreden hebben een negatieve invloed. In dit themanummer gaan we in op de legitimiteit van politie in het algemeen: hoe is het gesteld met de legitimiteit van de politie in België en Nederland, hoe is de legitimiteitstoekenning gespreid over delen van de bevolking? Verder willen we ook ingaan op bepaalde vormen van optreden door de politie (vb. procedureel rechtvaardig optreden) en factoren (vb. maatschappelijke ontwikkelingen, corruptie/schandalen, selectiviteit, gebruik van geweld) die effect kunnen hebben op de legitimiteitstoekenning door de burger.

Cahiers Politiestudies (september 2019), Jg. 2019/3, N° 52 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Druggebruik op festivals
Editoren : Wim Hardyns, Evelien De Pauw, Jochen Schrooten, Ton Nabben, Ferry Goossens

De aanpak van druggebruik op muziekfestivals kan sterk verschillen. We stellen vast dat iedere, bij het drugbeleid betrokken, actor een eigen kijk heeft op het fenomeen en vaak vanuit een eigen referentiekader initiatieven ontplooit. In de praktijk blijken deze initiatieven niet altijd de gewenste en verwachte impact te hebben. Beperkte samenwerking en communicatie, evenals een gebrek aan kennis over de doelstellingen en werkwijzen van andere actoren zijn hiervan belangrijke oorzaken. Vanuit het referentiekader van de politie wordt vaak ingezet op een repressieve aanpak (bijvoorbeeld het aantal inbeslagnames van drugs als belangrijke graadmeter van succes), terwijl de prioriteit voor gezondheidsdiensten ligt op het voorkomen van drugsgerelateerde gezondheidsproblemen. Hoewel we een toename kunnen vaststellen op vlak van preventieve initiatieven op het festivalterrein (zoals Safe ’n Sound, Unity peer support, Celebrate safe en Quality Nights), is er vandaag een discrepantie tussen het preventieve beleid op papier en in de praktijk enerzijds en de afstemming tussen preventie en repressie anderzijds. In dit Cahier zullen de verschillende actoren (preventiewerker, politie, parket, organisator, gebruiker, medische diensten, onderzoeker) elk vanuit hun invalshoek dit fenomeen belichten.

Cahiers Politiestudies (mei 2019), Jg. 2019/2, N° 51 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Intrafamiliaal Geweld
Editoren : Janine Janssen, Katinka Lünnemann, Wim D’haese, Anne Groenen

Het meeste geweld dat bij de politie bekend wordt, vindt plaats binnen intieme relaties en in familiaire kring. Desondanks is voor huiselijk geweld, stalking, kindermishandeling, eergerelateerd geweld, huwelijksdwang en al die andere vormen van geweld, waarvoor ook wel de term ‘geweld in afhankelijkheidsrelaties’ wordt gebruikt, in politiële kringen maar beperkt aandacht. Dit cahier wil op verschillende vragen in dit verband een antwoord bieden, op de eerste plaats deze omtrent de ernst en de schade ervan op lange termijn. Hoe is in de loop der jaren aandacht voor dit thema ontstaan en wat zijn daarbij de verwachtingen ten aanzien van de politie? Hoe komt het dat dit thema zo weinig sexy wordt gevonden in de politiewereld, terwijl de problemen al zo oud zijn als de weg naar Rome? Een aantal voorbeelden van dit soort van geweld worden uitgelicht, zoals kindermishandeling, geweld tussen (ex-)partners, mishandeling van ouderen, migratie en familiaal geweld. Dit themanummer moet inzicht bieden in actuele uitdagingen voor de politie. Hoe kan de politie dit soort geweld (vroeg) herkennen? Hoe zit het met de samenwerking in de veiligheidszorg?

Cahiers Politiestudies (februari 2019), Jg. 2019/1, N° 50 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : De essentie van politiewerk
Editoren : Elke Devroe, Arjen Schmidt, Lodewijk Gunther Moor, Paul Ponsaers

De Cahiers Politiestudies namen een start in 2006. Intussen zijn er niet minder dan 50 nummers van de persen gerold. Ter gelegenheid van dit feestnummer grijpt het editorial board terug naar de verschillende thema’s die aan bod kwamen tijdens die vele jaargangen en vraagt zich af wat de wezenlijke veranderingen zijn geweest sinds het verschijnen van het themanummer in het verleden. Daarbij wordt een beroep gedaan op de verschillende piloten en auteurs die de afgelopen themanummers hebben geschraagd, met nadrukkelijk de centrale vraag in het achterhoofd: “In welke mate hebben deze evoluties nu al dan niet een impact gehad op de Essentie van het Politiewerk?” James Q. Wilson (1968) sprak over handling the situation, handelen naar bevind van zaken; Michael Banton (1964) maakte het onderscheid tussen law officers en peace officers; Egon Bittner (1970) sprak over politiewerk als het stoppen van something-that-ought-not-to-be-happening-and-about-which-someone-had-better-do-something-now. Wat zijn thans functies van de politie? Welke achtergronden zijn van belang? Wat zijn huidige praktijken? Wat zijn mogelijke rolmodellen? In het Cahier zullen auteurs hun visie te kennen geven en hun licht laten schijnen op de essentie van het politiewerk.

Cahiers Politiestudies (december 2018), Jg. 2018/4, N° 49 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Opleiding & Onderwijs van de politie
Editoren : Sofie De Kimpe, Eddy Van Daele, Henk Huisjes, Annika Smit

Politieonderwijs, zowel in Nederland als in België, draagt nog sterk kenmerken van een bedrijfsopleiding, waar de nood tot scholing en nascholing bepaald wordt vanuit bedrijfsprocessen. Ook is er de overtuiging dat het opleiden van politiemensen vooral moet gebeuren vanuit ‘ervaring’ en dat de werkpraktijk zelf de beste garantie biedt voor het leren van het politievak. Dat kan op gespannen voet komen te staan met kenmerkende ontwikkelingen in onze huidige complexe maatschappij (globalisering, digitalisering, netwerkvorming) en de toenemende instroom van hoger opgeleiden in de politieorganisatie. In dit Cahier willen we vooral inzicht verwerven in ‘de staat van het politieonderwijs’ in België en Nederland, welke ontwikkelingen zich de afgelopen jaren hebben voorgedaan, en waarom het zo moeilijk blijkt om tijdig mee te bewegen met de uitdagingen van het moment. Hierbij schenken we ook aandacht aan vraag of de socialisatie van de politiestudent in het politieberoep gewijzigd is sinds een aantal grote of meer kleine hervormingen in het politieonderwijs? Met andere woorden, welke hervormingen werden er doorgevoerd en welk effect hebben ze gehad op de socialisatie in het politieberoep. Hoe zouden we dit socialisatieproces kunnen versterken? Wat zijn richtingen ‘waartoe’ het politieonderwijs zou kunnen of zou moeten evolueren om de socialisatieprocessen te versterken?

Cahiers Politiestudies (september 2018), Jg. 2018/3, N° 48 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Evaluatie van de Politie
Editoren : Elke Devroe, Willy Bruggeman, Nicolline Kop, Lex Cachet

In België werd de politie in 1998 hervormd (Wet op de Geïntegreerde Politie). Ruim tien jaar later verscheen het Panopticon libri rapport ‘Tien jaar politiehervorming’ (2010) (Bruggeman, Devroe & Easton) met een kritische academische reflexie over de verschillende onderdelen van de hervorming. Kon ze geslaagd genoemd worden of bleven bepaalde aspecten onderbelicht? Deze publicatie toonde aan dat werk gemaakt werd van de institutioneel-organisatorische aspecten, maar wel nog werk op de plank lag voor aspecten als maatschappelijke inbedding, de bredere contacten met het maatschappelijk middenveld, de academische wereld en de burger. Ook Ne¬derland kende een ingrijpende hervorming (2012). Politie werd geherstructureerd tot één korps, met één stuurman en slechts tien eenheden. Enkele wetenschappelijke onderzoeken toonden aan dat de positie van de wijkagent werd uitgehold en men moet blijven waken over belangrijke COP principes als maatschappelijke inbedding, accountability en empowerment. In dit Cahier wordt zowel de Belgische als de Nederlandse politiehervorming onder de loep genomen vanuit diverse uitgangspunten. Het Cahier beperkt zich tot de publieke politiefunctie, en gaat niet in op het bredere policing. Verschillende thema’s komen hierbij aan bod zoals de COP-werking, de noodzaak aan objectieve evaluatie-instrumenten, professionalisering / professionaliteit van de politie en een visie voor de politie van de toekomst.

Cahiers Politiestudies (mei 2018), Jg. 2018/2, N° 47 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Glocalisering
Editoren : Arjen Schmidt, Timo Kansil, Paul Ponsaers, Willy Bruggeman

De politie wordt in toenemende mate lokaal geconfronteerd met veiligheidsproblemen die een (verre) buitenlandse oorzaak hebben. Denk bijvoorbeeld aan criminaliteit die zich rond havens concentreert, maar ook aan cybercrime en terrorisme. De drijvende krachten achter dit proces van glocalisering zijn de toegenomen mobiliteit (stromen van mensen, goederen, geld, informatie en ideeën), het internet dat de plaats ongebondenheid faciliteert en de forse toename van communicatietechnologieën. In dit Cahier onderzoeken wij hoe de politie de gevolgen van glocalisering het hoofd biedt. Vragen die aan bod komen zijn: Hoe manifesteren problemen zich lo¬kaal? Wat is de rol van kruispunten als havens en wereldsteden? Zijn bestaande samenwerkings¬verbanden als Europol en Interpol nog voldoende geëquipeerd om met de veranderende dynamiek om te gaan? En hoe kan politiesamenwerking internationaal op politiek niveau gefaciliteerd worden?.

Cahiers Politiestudies (februari 2018), Jg. 2018/1, N° 46 (Antwerpen: Gompel&Svacina)
Themanummer : Dienstverlening door de Politie
Editoren : Lodewijk Gunther Moor (piloot), Elke Devroe, Tom van den Broeck, Antoinette Verhage

Van oudsher is dienstverlening door de politie aan burgers een belangrijke taak van de politie. In dit Cahier Politiestudies staat de vraag centraal wat de actuele betekenis van dienstverlening door de politie is. Het gaat daarbij om dienstverlening in brede zin: in ontvangst nemen van meldingen, opnemen van aangiften, verschaffen van infor¬matie, maar ook het verlenen van allerlei soorten hulp aan burgers. Omarmt de politie dienstver¬lening nog wel als een essentieel element van haar werkzaamheden? Klopt het dat bij de politie de neiging bestaat om de afstand tot burgers te vergroten? Wat zijn de gevolgen van het verminderen van face-to-face contacten tussen burgers en politie voor de dienstverlening? Brengt dit een verschraling van de informatie die de politie tot haar beschikking heeft met zich mee? Of getuigt het vooral via internet stroomlijnen van contactmomenten juist van inzicht in de huidige verhoudingen tussen overheid en burgers? Wat zijn effecten van de multichannelstrategie in Nederland waarbij de politie er op aanstuurt de contacten met burgers vooral via internet te laten lopen (als dat niet lukt via de telefoon, vervolgens via de balie en in het uiterste geval met een be¬zoek aan huis)? Is het verstandig dat de Belgische politie dit voorbeeld volgt?